Archive for the ‘ΓΛΩΣΣΑ’ Category

h1

ΕΙΠΕΝ ΟΜΗΡΟΣ

19/12/2012

 

.

.

Στρεπτή δε γλώσσ’ εστί βροτών, πολλέες δ’ ένι μύθοι παντοίοι, επέων δε πολύς νόμος ένθα και ένθα. οποίον κ’ είπησθα έπος, τοιόν κ’ επακούσαις.

.

Στρεφτή είναι η γλώσσα των θνητών και πλήθος ομιλίες γεννά, εδώ και εκεί πλατύς των λόγων είναι ο τόπος. Ώστε όποιον λόγον κι αν ειπής, όμοιον και εσύ θα ακούσεις (μτφρ. Πολυλά).

.
.
.

h1

ΕΙΠΕΝ ΟΜΗΡΟΣ

16/12/2012

 

.

.

….Πάντες δε θεών χατεύουσιν άνθρωποι.

.

Όλοι μας, των θεών, ανάγκη έχομε οι άνθρωποι.

.
.
.

h1

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ

09/12/2012

 

.

.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΩΝ ΣΚΟΠΙΩΝ

.

Τα κείμενα που ακολουθούν αποτελούν ένα ελάχιστο κομμάτι από το υπέροχο βιβλίο «συμβολαί εις την διγλωσσίαν των Μακεδόνων» με υπότιτλο «εκ συγκρίσεως της σλαβοφανούς μακεδονικής γλώσσης προς την ελληνικήν».

Στα κείμενα αυτά λοιπόν θα βρείτε μια πανάρχαια γλώσσα, η οποία δεν είναι άλλο από ένα ελληνικότατο ιδίωμα, αλλά και πόσο βαθιά επηρέασε την γλώσσα άλλων λαών, όπως τονίζουμε στον τίτλο που δώσαμε.

.
.

Ακολούθησε τον σύνδεσμο

.
.
.

h1

ΕΙΠΕΝ ΟΜΗΡΟΣ

08/12/2012

 

.

.

….θεοί δε τα πάντα ίσασι.

.

Οι θεοί τα πάντα γνωρίζουν.

(………)

 .

.
.

h1

Η ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

04/12/2012

https://lh5.googleusercontent.com/-56X-rwpyoSQ/TU2xnkbZFPI/AAAAAAAAANs/tVR2itpjdoU/s320/%25CE%25A6%25CF%2584%25CE%25AD%25CF%2581%25CE%25B7.jpg.

.

Η ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ ΣΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ

 .

 .

ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Αριθμός Αποφάσεως 11263/2001

 .

ΤΟ ΤΡΙΜΕΛΕΣ ΠΛΗΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

 .

            Αποτελούμενο από την Πρωτοδίκη Ζωή Κωστόγιαννη -Πρόεδρο Πρωτοδικών, Μαρία Ράλλη-Κατριβάνου -Πλημμελειοδίκη, Σταμάτα Πετσάλη, -Πλημμελειοδίκη, Νικόλαο Σεϊντή -Εισαγγελέα Πρωτοδικών.

            Συνεδρίασε δημόσια στις 2 Φεβρουαρίου 2001 με την σύμπραξη της Θεανίτσας Ιωάννου -Γραμματέα

            Για να δικάσει την υπόθεση:

            Του κατηγορουμένου Σωτηρίου Μπλέτσα, κατοίκου Αθηνών, Βασ. Ηρακλείου 22, που ήταν παρών και συνέταξε την κατωτέρω έκθεση πρακτικών:

            Κατά τη σημερινή δημόσια στο ακροατήριο συνεδρίαση του Δικαστηρίου, η Πρόεδρος, εκφώνησε το όνομα του κατηγορουμένου, ο οποίος αφού εμφανίστηκε και ρωτήθηκε από την Πρόεδρο σχετικά με την ταυτότητά του κλπ, είπεν ότι ονομάζεται όπως αναγράφεται παραπάνω και διορίζει συνήγορο για να τον υπερασπιστεί τον παρόντα Δικηγόρο Λάμπρο Μπαλτσιώτη (Α.Μ.: 19690/ΔΣΑ).

            Η Πρόεδρος συνέστησε στον κατηγορούμενο να προσέξει την εναντίον του κατηγορία καθώς και τη συζήτηση που πρόκειται να διεξαχθεί.

            Συγχρόνως τον πληροφόρησε ότι έχει το δικαίωμα να αντιτάξει πλήρη έκθεση των ισχυρισμών του και να υποβάλλει τις παρατηρήσεις του μετά το τέλος της εξετάσεως του κάθε μάρτυρα, καθώς και κατά την έρευνα του οποιουδήποτε αποδεικτικού μέσου.

            Ο Εισαγγελέας, αφού έλαβε το λόγο, απήγγειλε με συνοπτική ακρίβεια την κατηγορία και πρόσθεσε ότι, για την υποστήριξη της κατηγορίας, έχει κλητεύσει τους αναγραφόμενους κάτω από το κατηγορητήριο μάρτυρες κατηγορίας, τα ονόματα των οποίων εκφώνησε η Πρόεδρος, οι οποίοι βρέθηκαν παρόντες. Η Πρόεδρος ζήτησε κατόπιν από τον κατηγορούμενο γενικές πληροφορίες για την πράξη για την οποία κατηγορείται και ταυτόχρονα του κατέστησε γνωστό ότι η απολογία του θα γίνει μετά το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας.

            Ο κατηγορούμενος έδωσε τις πληροφορίες που του ζητήθηκαν και δήλωσεν ότι κλήτευσε μάρτυρες υπερασπίσεως τους: Γρηγόριο ΟΝΤΡΙΑ και Αλεξάνδρα Ιωαννίδου.

            Η πρόεδρος εκφώνησε τα ονόματα των μαρτύρων κατηγορίας και υπερασπίσεως που έχουν κλητευθεί, οι οποίοι ήταν παρόντες.

            Στη συνέχεια αφού αποχώρησαν από το ακροατήριο, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 350 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, οι λοιποί μάρτυρες, παρέμεινε ο πρώτος μάρτυρας κατηγορίας ο οποίος σε σχετικές ερωτήσεις της Προέδρου αποκρίθηκε ότι ονομάζεται Ευγένιος Χαϊτίδης του Δημητρίου και της Όλγας, γεννήθηκε στις Σέρρες και κατοικεί στις Σέρρες, οδός Μεραρχίας αρ. 25, ετών 58, επαγγέλματος Πολ. Μηχανικός, Έλληνας και Χριστιανός Ορθόδοξος, γνωρίζει απλώς τον κατηγορούμενο και δεν συγγενεύει με αυτόν.

            Επομένως ορκίστηκε σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 218 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, επί του Ιερού Ευαγγελίου και εξεταζόμενος κατέθεσε: ….

.
.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.
.
.

h1

ΕΙΠΕΝ ΟΜΗΡΟΣ

30/11/2012

http://melisigenis.files.wordpress.com/2012/09/cf8ccebcceb7cf81cebfcf82.jpg?w=600.

.

….κάκιον πενθήμεναι άκριτον αιεί.

.

Απρεπές το πένθος χωρίς να υπάρχει κάποια λογική (που να το επιβάλει).

(Το χρησιμοποιούμε, συνήθως, για ανθρώπους που κλαίνε δίχως λόγω την μοίρα τους).

 .

.

Πηγή: Το καταπληκτικό Λεξικό Αρχαϊστικών Φράσεων, του Δημήτριου Τσιρόγλου από τις εκδόσεις Σαβάλας.

               .     

.        

.

h1

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

26/11/2012

.

.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ

ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΔΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

 .

(ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΛΛΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ)

 .

Γιά μάς τούς Έλληνες καί ιδιαίτερα γιά μάς τούς Μακεδόνες πρόβλημα αν οί αρχαίοι Μακεδόνες πρόγονοί μας ήταν ή όχι ελληνική φυλή ούτε υπήρξε ποτέ, ούτε πρόκειται νά υπάρξει, αφού όλη η ιστορία των Μακεδόνων από τήν αρχαιότητα ώς σήμερα είναι ιστορία Ελλήνων.

Τό όνομά τους Μακεδνοί, Μακεδόνες, Μακέται πού σημαίνει άντρες ψηλοί σάν τίς λεύκες, όπως καί τό όνομα τής χώρας τους Μακετία, Μακεδονία, προέρχεται από μιά πανάρχαια ελληνική λέξη μάκος πού είναι ό δωρικός τύπος τής λέξεως μήκος. Ή λέξη μακεδνός μαρτυρείται ήδη από τούς αρχαιότερους Έλληνες ποιητές καί ιστορικούς συγγραφείς, τόν Όμηρο καί τόν Ηρόδοτο (Οδύσσ. η 106 οιά τε φύλλα μακεδνής αιγείροιο, πβ. Ησύχιο, μακεδνή – μακεδανή· μακρά υψηλή., Ήροδ. 1, 56 τό δέ (ελληνικόν έθνος) πολυπλάνητον κάρτα… εκ δέ τής Ιστιαιήτιδος ώς εξανέστη υπό Καδμείων οίκεε έν Πίνδω Μακεδνόν καλεόμενον).

Τα ονόματα των θεών τους, οι μύθοι καί οι μυθικοί ήρωες, τά μικρά τους ονόματα, τά ονόματα τών μηνών, τά τοπωνύμια καί τό λεξιλόγιο τής διαλέκτου των, όπως μάς τό διέσωσαν οι μεταγενέστεροι συγγραφείς καί Λεξικογράφοι καί Γραμματικοί, είναι όλα πανάρχαια ελληνικά. Καί όλα αυτά δεν τά μαρτυρεί μόνο ή παράδοση, άλλα τά επιβεβαιώνουν καί οι ελληνικές επιγραφές πού βρέθηκαν καί βρίσκονται συνεχώς σέ ολόκληρη την αρχαία Μακεδονία και πού άρχισαν ήδη συγκεντρωμένες νά εκδίδονται.

Αλλά καί από τούς ξένους επιστήμονες όσοι ώς τά τέλη τού περασμένου αιώνα ασχολήθηκαν μέ τούς Μακεδόνες καί τή γλώσσα τους, κανένας δέν είχε διανοηθεί νά αμφισβητήσει τήν ελληνικότητα τής καταγωγής των.

Ήδη στα τέλη τού 17ου αιώνα καί αρχές τού 18ου ονομαστοί γερμανοί φιλόλογοι τής εποχής εκείνης, όπως ό Stolberg (Stolbergius) και ό Lang (Langius) ονομάζουν όλη τή μετακλασική περίοδο τής ιστορίας τής ελληνικής γλώσσας, από τά χρόνια τού Μ. Αλεξάνδρου καί τών διαδόχων του, ώς τούς πρώτους μ.Χ. αιώνες, όχι μόνο ‘Ελληνική Κοινή (Hellenika Communis) ή ελληνιστική γλώσσα (Lingua Macedonica), αλλά καί Μακεδονική γλώσσα (Lingua Hellinica) καί Μακεδονική διάλεκτο (Macedonicus Sermo) δηλαδή τή γλώσσα την οποία ήδη οι μεταγενέστεροι Έλληνες συγγραφείς είχαν ονομάσει κοινή καί την οποία αττικισταί όπως ό Μοίρις τήν διέστελλαν από την Αττική διάλεκτο ονομάζοντάς την απλώς Ελληνική. Σήμερα την ονομάζουμε καί Αλεξανδρινή Κοινή. Έναν αιώνα αργότερα ένας άλλος γερμανός φιλόλογος ό Fr. Sturz έγραφε ολόκληρο βιβλίο μέ τίτλο De Dialecto Macedonica et Alexandrina, Lipsiae 1808, στό οποίο εξετάζεται επίσης ή αλεξανδρινή κοινή, όπως διαμορφώθηκε στα χρόνια της ακμής τών Μακεδόνων καί τού Μ. Αλεξάνδρου καί τών διαδόχων του.

Οι φιλόλογοι αυτοί τονίζουν μέ έμφαση τις μαρτυρίες τών αρχαίων συγγραφέων ότι ή γλώσσα τών Ελλήνων είχεν ώς ξεκίνημα καί αρχή τή Θεσσαλία καί τή καί ότι όλων τών ελληνικών πόλεων καί εθνών ή αρχή πρέπει νά αναχθεί στή Θεσσαλία, τή Μακεδονία, τήν Ήπειρο καί τά γειτονικά μέρη. Πράγματι είναι πολύ γνωστά τά σχετικά αρχαία χωρία. Ο Ηρόδοτος π.χ. τονίζει κατηγορηματικά ότι οι Μακεδόνες είναι ελληνικό Έθνος πού κατοικούσε πρώτα στην περιοχή τής Οσσας καί τού Ολύμπου στήν Ίστιαιώτιδα καί ύστερα διώχτηκε από τούς Καδμείους καί εγκαταστάθηκε στήν Πίνδο μέ τό όνομα Μακεδνόν, όπου μακεδνόν έθνος ονομάζονται οι Λακεδαιμόνιοι, οι Κορίνθιοι, οι Σικυώνιοι, οι Έπιδαύριοι καί οι Τροιζήνιοι). Δέν έχει ό Ηρόδοτος καμιά αμφιβολία ότι οί Μακεδνοί αυτοί μιλούσαν γλώσσα ελληνική. Είναι Έλληνες, μάς λέγει άλλού (ν, 22) όχι μόνο όπως ισχυρίζονται οι ίδιοι, αλλά τυχαίνει νά τό ξέρω καί εγώ (Έλληνας δέ τούτους είναι τούς από Περδίκκεω γεγονότας κατάπερ αυτοί λέγουσι, αυτός τε ούτω τυγχάνω επιστάμενος), ενώ γιά τούς Πελασγούς, τούς οποίους θεωρεί προγόνους τών Αττικών τονίζει ρητά στό προηγούμενο χωρίο (1, 56) ότι δέν ξέρει τίποτα γιά τή γλώσσα τους, γιά την οποία συμπεραίνει από τις μετακινήσεις τους ότι κάποτε ήταν ξένη, βάρβαρη, καί ότι όταν αφομοιώθηκαν από τούς άλλους Έλληνες άλλαξαν καί ή γλώσσα τους καί μιλούσαν ελληνικά (ήντινα δε γλώσσαν ίεσαν οι Πελασγοί ούκ έχω ατρεκέως είπαι). Καί ό Αριστοτέλης επίσης (Μετεωρ. 353 α) τοποθετεί τό ορμητήριο τών παλαιών Ελλήνων (την αρχαία Ελλάδα) στό βορρά, στήν Ήπειρο, στήν περιοχή τής Δωδώνης, ενώ αργότερα ό Πολύβιος διηγείται ότι ένας πρέσβης τών Ακαρνάνων, ό Λυκίσκος, μιλώντας στούς Λακεδαιμονίους ονόμασε τούς Μακεδόνες πρόφραγμα (δηλ. προμαχώνα) τής Ελλάδος καί ότι αυτό είναι κοινή πεποίθηση όλων τών Ελλήνων. Υπάρχει καί ό Όλυμπος, στόν οποίο όλοι οι Έλληνες τοποθέτησαν ό,τι (ιερότερο καί πολυτιμότερο είχαν: τούς θεούς των, από την εποχή τού Ομήρου· Ολύμπιο καί Δωδωναίο ονομάζει τον πατέρα τών θεών, τον Δία καί ολύμπια τά δώματα όλων τών άλλων Θεών. Τό βουνό αυτό όμως είναι τής Μακεδονίας καί ό Στράβων τό ονομάζει πανύψηλο μακεδονικό βουνό (μακεδονικόν όρος μετεωρότατον νιι, 329, απόσπ. 14). Εκεί στούς πρόποδές του βρισκόταν τό Δίον, ή ιερή πόλη τών Μακεδόνων καί βορειότερα, όχι πολύ μακριά, οί Αιγές, ή πρώτη τους πρωτεύουσα. Τώρα τα ερείπιά τους μαζί μέ τά ερείπια καί τής δεύτερής των πρωτεύουσας τής Πέλλας, είναι αψευδείς μάρτυρες τού Ελληνισμού των, όπως καί οί ακμάζουσες ώς σήμερα μακεδονικές πόλεις ή Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη τη μακεδονίτιδι γράφει ό Αιλιανός ΝΑ 15 200), ή Βέροια, ή Έδεσσα, καί άλλες. ….

.
.
Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

h1

ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ, Η «ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ» ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ

24/11/2012

.

.

ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ : Η «ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ» ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ

.

(του δρ. Θωμά Σαββίδη, αναπληρωτή καθηγητή ΑΠΘ)

.

Η ποντιακή διάλεκτος προέρχεται από την αρχαία ιωνική, λόγω κυρίως της καταγωγής των πρώτων αποίκων του Πόντου από την ιωνική Μίλητο. Με την πάροδο του χρόνου και με την επίδραση γεωγραφικών, κλιματολογικών, ιστορικών, εθνολογικών κτλ. παραγόντων δημιουργήθηκαν εξελικτικά από την ιωνική διάφορες διάλεκτοι, μία των οποίων είναι η ποντιακή.

Με την εγκατάσταση και άλλων ελληνικών φύλων, όπως για παράδειγμα των κατοίκων της Τραπεζούντας της Αρκαδίας (4ος αιών π.Χ.), οι οποίοι άλλαξαν και το όνομα Τραπεζούς από Οιζηνίς και ιδιαίτερα των αιολικών φύλων εισήχθησαν και σποραδικοί αιολισμοί.
Ο Όμηρος δεν αναφέρει πουθενά τον όρο Πόντος ή Εύξεινος Πόντος. Αντίθετα, αναφέρονται διάφορες εθνότητες του Πόντου, οι οποίες φυσικά στην αναμέτρηση τάχθηκαν στο πλευρό των Τρώων για ευνόητους λόγους.
Συγκεκριμένα αναφέρονται οι Σόλυμοι (Ιλ. Ζ, 184, 203, 204, Οδ. ε, 282), οι Λύκιοι (Ιλ. Δ, 101, 119, Ρ, 172, Π, 437, Ζ, 194,Π, 673, Ζ, 188, Ζ, 210), οι Κάρες (Ιλ. Β, 867), οι Φρύγιοι (Ιλ. Ω, 545, Γ, 184, Π, 719, Σ, 291), οι Μήονες (Ιλ. Β, 864, Κ, 431) οι Αμαζόνες (Ιλ. Ζ, 186, Γ, 189), οι Αλιζώνες (Ιλ. Β, 856, Ε, 39), οι Παφλαγόνες (Ιλ. Β, 851, Ε, 577) και οι Μυσοί (Ιλ. Β, 858, Κ, 430, Ξ, 512). Από τις πόλεις του Πόντου αναφέρονται η Κύτωρος (Ιλ. Β, 853), μετέπειτα Κωτύωρα και σημερινή Ορντού, η Σήσαμος (Ιλ. Β, 853), η Κρώμνα (Ιλ. Β, 855), μετέπειτα Κρώμνη και η Αιγίαλος (Ιλ. Β, 855).
Η Τροία, όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα των ομηρικών επών, ήταν ο φρουρός του Ελλησπόντου, και εισέπραττε διόδια από εμπορικά πλοία, τα οποία αναζητούσαν πρόσβαση στον Εύξεινο Πόντο και την Ασία. Ο Πόντος ήταν καθοριστικής σημασίας για την τύχη των Ελλήνων, καθόσον έκρυβε εκτός από ευγενή μέταλλα, πλούσια χλωρίδα και πανίδα. Ακόμη, η πρόσβαση στην Ασία ήταν ευκολότερη από τα λιμάνια του Πόντου παρά από τα παράλια της Μικράς Ασίας. Αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι ο εποικισμός του Πόντου που επακολούθησε έγινε από τους Μιλήσιους, οι οποίοι έτσι έφθαναν ευκολότερα στον πλούτο της Ανατολής. Ο Πόντος απετέλεσε τη γέφυρα μετάβασης φυτών και ζώων από την Ασία στην κλασική Ελλάδα και αργότερα στη Ρώμη και την Ευρώπη.
Στο πέρασμα των 28 αιώνων ζωής, η ποντιακή διάλεκτος δέχτηκε επιδράσεις από την κοινή των αλεξανδρινών χρόνων, και από τη μεσαιωνική κοινή του Βυζαντίου. Ακόμη, επηρεάστηκε από τους Γενουάτες και τους Βενετούς της Τραπεζούντας, τους Πέρσες και τους Γεωργιανούς, καθώς φυσικά και από τους Τούρκους. Η τελική μορφή της ποντιακής διαλέκτου γίνεται στην εποχή των Κομνηνών. Έτσι, η ποντιακή διάλεκτος αντικατοπτρίζει ταυτόχρονα και την ιστορική πορεία αυτού του λαού διά μέσου των αιώνων και των αλλόγλωσσων γειτονικών λαών.
Ως εξαρχής ιωνική διάλεκτος με εξέλιξη εκτός Ελλάδος, η ποντιακή έχει τις ρίζες της μέχρι την ομηρική γλώσσα. Η συμβολή της όμως στην εθνική αυτογνωσία συνίσταται στο γεγονός ότι διέσωσε αρκετά ομηρικά στοιχεία, τα οποία σε άλλες νεοελληνικές διαλέκτους εξέλειπαν. Σε πολλές περιπτώσεις τα ιωνικά στοιχεία, όπως λέξεις, εκφράσεις ή ιδιωματισμοί των ομηρικών επών διατηρήθηκαν αναλλοίωτα, συνεισφέροντας τα μέγιστα στη γλωσσική μας κληρονομιά. Ως κληρονόμος της ιωνικής διατηρεί αναλλοίωτες ή παραφθαρμένες πολλές λέξεις, πολλούς αρχαϊσμούς και γραμματικούς ή συντακτικούς τύπους, οπότε μπορεί να ενταχθεί στις αρχαιότερες και πλουσιότερες ελληνικές διαλέκτους και φυσικά της Ευρώπης.
Περί των ιωνικών καταβολών και της εξελικτικής πορείας της ποντιακής διαλέκτου γράφει ο γλωσσολόγος Δημοσθένης Οικονομίδης, διευθυντής του Μεσαιωνικού αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών: «Η διάλεκτος, η λαλουμένη υπό των Ελλήνων των από αρχαιοτάτων χρόνων ως τα παράλια του Ευξείνου Πόντου εγκατεστημένων εξ αρχής ιωνική ούσα, συν τω χρόνω τοιαύτην έλαβε εξέλιξιν μακράν της Ελλάδος, ώστε διασώσασα ολίγα στοιχεία εκ της ιωνικής, ικανά αρχαιοπινή στοιχεία, προσέλαβεν και πολλάς λέξεις και γραμματικούς τύπους εκ της μεσαιωνικής και βυζαντινής γλώσσης, άτινα διετήρησεν αυτουσίως».
Η ποντιακή μαζί με την καππαδοκική διάλεκτο αποτελούν τα μικρασιατικά ιδιώματα τα οποία ομοιάζουν με τα κυπριακά, τα δωδεκανησιακά και άλλων νήσων (Χίος, Ικαρία). Για τα μικρασιατικά αυτά ιδιώματα αναφέρει ο Μανώλης Τριανταφυλλίδης: «Χωρισμένα από την υπόλοιπη ελληνόγλωσση περιοχή, έμειναν αιώνες χωρίς εύκολη συγκοινωνία και ακολούθησαν διαφορετική εξέλιξη. Διατήρησαν γνωρίσματα της παλιάς ελληνιστικής κοινής και είναι έτσι από τα αρχαϊκότερα νεοελληνικά ιδιώματα». Οι ομηρικές λέξεις από την ποντιακή εντάχθηκαν στο σύστημα άλλων γλωσσών, συμμετέχοντας έτσι στην εξέλιξή τους.
Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένα παραδείγματα αρχαϊσμών, λέξεων ή εκφράσεων ομηρικής (ιωνικής) προέλευσης:

ΑΡΧΑΪΣΜΟΙ

Επώνυμα σε -ιάδης ή ίδης δηλωτικά της καταγωγής ή πατρότητας:
Αιμονίδης (Δ467), ο υιός του Αίμονα,
Αρκεισιάδης (ο υιός του Αρκεισίου = ο Λαέρτης, δ755, ω270),
Ασιάδης (υιός του Ασίου Μ140, Ρ583),
Ατρείδης (ο υιός του Ατρέα = ο Αγαμέμνων και ο Μενέλαος Λ,Α16), ….
.
.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

h1

ΕΙΠΕΝ ΟΜΗΡΟΣ

24/11/2012

 

.

.

Ιητρός γάρ ανήρ πολλών αντάξιος άλλων.

.

Γιατί ένας γιατρός είναι αντάξιος πολλών ανδρών μαζί.

(………..)       
.
.
.

h1

ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

19/11/2012

.

.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

.

Μ. Φιλήντα

 .

Ο χειμώνας (ή κάλλιο ο χειμός, πως το λέγανε στη βορειοανατολική Θράκη) του 1908, με βρήκε στη Σαρακινού, ή Σαρακίνα τής Β.Α. Θράκης.

Εδώ πρέπει να πούμε, πώς η αρχική ονομασία είτανε στα Ρακινού, στα χτήματα δηλ του Ρακινού.

Έπειτα όταν ξεχάστηκεν ο Ρακινός και τα χτήματά του. η ονομασία Σταρακινου παρετυμολογικά έγινε: Σαρακινού έπειτα η Σαρακινού (η κώμη δηλ. Σαρακινού) και τέλος κατά το σκήμμα Βυζού και Βύζα. είπανε τη Σαρακινού και Σαρακίνα.

Λοιπόν άφτού μέστειλε τη χρονιά εκείνη, πού είχε κηρυχτεί το Τούρκικο Σύνταγμα, ο μακαρίτης ο ‘Ιδας, για να διδάξω στους καλούς ανθρώπους εκείνους τον εθνικισμό, ώστε μια μέρα πολύ κοντινή να γίνει ή χώρα τους. Ελλάδα.

Είδα όμως πώς οι άνθρωπόι τής χώρας εκείνης είτανε πολύ πιο εθνικιστές από μένα κι απ’ αφτή τη  μεριά τουλάχιστο κάμνουν το κα9ήκον τους στην εντέλεια. Τότες κεγώ επιδόθηκα σε γλωσσικές παρατηρήσεις, τής ντόπιας γλώσσας κι ωφελήθηκα πολύ, ωφέλησα και την επιστήμη, όπως θα δούμε αμέσως.

Ανάμεσα στα πολλά και ποικίλα καινούργια πράματα πού παρετήρησα στη γλώσσα των βόρειων θρακών άκουσα και τις φράσες πα α πάς; (=που θα πάς) τα α κάνις (τι θα κάνεις), που με βοηθήσανε νάβρω το νόμο τής συναλοιφής πού λέγαν οι παλιοί γραμματικοί.

Το α(=θα) τόξαιρα κι από πρώτα, γιατί κεμείς στην Αρτάκη μας έτσι το λέγαμε, Το θα λοιπόν χάνει το αρχχικό του θ από τη συνεκφορά του με τις αντωνυμίες τον, τη, το κλ. προκλιτικές, του ρήματος αντικείμενα, πού ακολουθούνε συχνότατα και κοινότατα το θα. Το φαινόμενο αφτό το λένε ανομοίωση, η ξέμοιασμα. Όταν δηλ. σε συλλαβές καταποδιαστές τύχουνε δύο σύμφωνα που οπωσδήποτε προφέρνονται με τα ίδια στοματήσια όργανα, πολλές φορές χάρη γιά εφκολία στην προφορά αποσιωπάται το ένα τους λ. γ. ….

.

.

Ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

.

.

.