h1

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΙΔΕ Ο ΚΙΡΚΕΓΚΩΡ

05/03/2014

,

,

ΣΩΚΡΑΤΗΣ.

.

.

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΙΔΕ Ο ΚΙΡΚΕΓΚΩΡ

 .

.

Τερέζα Πεντζοπούλου-Βαλαλᾶ

 Ἀπό τὸ Τιμητικὸ Ἀφιέρωμα στὸν Καθηγητὴ Ἰωάννη Ο.Καλογήρου, Ἐπιστημονική Ἐπετηρίδα Θεολογικῆς Σχολῆς, Τμῆμα Ποιμαντικῆς, Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 1992

.

.

 .

(…) μὲ τὴν τέχνη τῆς διαλεκτικῆς ὁ Σωκράτης κατόρθωνε νὰ ἀνατρέπῃ τὰ δεδομένα τοῦ προβλήματος, νὰ περνᾷ ἀπό μίαν ἔννοια στὴν ἄλλη, νὰ ἐμφανίζῃ τὶς ἀμφισημίες ἐκεῖ ποὺ τὰ νοήματα φαίνονταν στὴν ἀρχή νὰ εἶναι καθαρὰ καὶ αὐτονόητα.

(…) κάτω ἀπό τὶς διάφορες κατηγορίες τῆς σκέψης τοῦ Σωκράτη, ὅπως αὐτές προβάλλονται μέσα ἀπό τὸν προφορικὸ του λόγο καὶ μέσα ἀπό τὶς ἠθικές ἀξίες ποὺ σφράγισαν ἀποφασιστικά τὴν ζωὴ του, τὸ κύριο χαρακτηριστικὸ τοῦ φιλοσόφου, πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ στὴν συνειδητὴ ἀθωότητα τοῦ ἐρωτήματος ποὺ θέτει.

Ὁμολογεῖ ὅτι δὲν κατανοεῖ. Οἱ σωκρατικὲς ἀπορίες, πίσω ἀπό τὴν μᾶσκα τῆς εἰρωνείας, ἄφησαν τὰ ἴχνη τους στὸ πνεῦμα τοῦ Kierkegaard καὶ ἄσκησαν βαθιὰ ἐπίδραση στὸ μέτρο ποὺ τὸ ἀπορεῖν ἐμφανίζεται ὡς ὕψιστη ἔκφραση γνώσης· μιᾶς γνώσης ποὺ θέλει νὰ εἶνε μὴ-γνώση· μιᾶς γνώσης ποὺ γίνεται γνώση, μόνο μέσα ἀπό τὴν ἅγνοια.

Ἡ θεμελιώδης ἀπορία τοῦ Σωκράτη, ἐκφράζεται πολὺ ἁπλᾶ μὲ τὸ ἐρώτημα: γνωρίζουμε κάτι ἤ μήπως δὲν γνωρίζουμε τίποτε; Στὸ φῶς αὐτοῦ τοῦ ἐρωτήματος, ποὺ στὴν γλῶσσα τοῦ Kierkegaard, δηλώνεται ὡς σωκρατικὸ distinguo, πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἡ παρουσία τοῦ Σωκράτη στὸν στοχασμὸ τοῦ Δανοῦ φιλοσόφου.

Εἶνε γενικὰ παραδεκτὸ, ὅτι ὁ Σωκράτης, ἔπαιξε ἕνα ρόλο μὴ ἀμελητέο στὴν φιλοσοφικὴ παιδεῖα τοῦ Δανοῦ φιλοσόφου. Ὁ τελευταῖος, δὲν ὁμολογεῖ στὸ Ἡμερολόγιό του, ὅτι «εἶνε δημιούργημα τοῦ Σωκράτη»; Εἶνε ἀκόμη κοινῶς παραδεκτὸ, ὅτι ὁ Kierkegaard, στὴν προσπάθειά του νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπό τὶς ἄκαμπτες καὶ ἀφηρημένες ἀπαιτήσεις τοῦ ἐγελιανοῦ συστήματος, προκειμένου νὰ ξαναβρῇ σ’ὅλη τὴν ἁπλότητα τὸ ἐρώτημα ποὺ τὸν ἀπασχολεῖ, τὸ ἐρώτημα τοῦ κατανοεῖν, στράφηκε πρὸς τὶς πηγὲς καὶ εἰδικότερα στὴν ἀρχαῖα ἑλληνική σκέψη, δηλαδὴ σ’ἕνα χῶρο μὴ χριστιανικὸ.

(…)ὁ Kierkegaard ἐπιλέγει ἀπροσδόκητα τὸν Σωκράτη, ὅταν θὰ ἀνακαλύψῃ σ’αὐτόν τὴν εἰκόνα τοῦ κατ’ ἐξοχήν φιλοσόφου, τοῦ φιλοσόφου δηλαδὴ ποὺ, πρὶν ἀπό κάθε ἄλλον, προσπαθεῖ νὰ ἐμβαθύνῃ τὸ νόημα τῆς δικῆς του ὕπαρξης. Γιατὶ ὁ Σωκράτης εἶνε ἐκεῖνος ποὺ ἐκφράζει τὴν στενὴ σχέση ἀνάμεσα, στὸ φιλοσοφικὸ ἐρώτημα καὶ τὸν ἄνθρωπο ποὺ, ὡς ὑπάρχων, ἐρωτᾶ.

(…) Ποιὸς ὅμως εἶνε ὁ Σωκράτης τοῦ Kierkegaard; Τὸ ἐρώτημα τοῦτο θὰ μᾶς καθοδηγήσει στὴν προσπάθεια νὰ ἀνασυγκροτήσουμε τὸν Σωκράτη ὅπως τὸν εἶδε ὁ Δανὸς φιλόσοφος.

(…) ὁ Kierkegaard μέμφεται –καὶ εἶνε βαριὰ ἡ μομφὴ- τὸν Σωκράτη, ἕνα Σωκράτη ποὺ δὲν εἶνε πιᾶ ἐκεῖνος τῆς ἀπειρότητας τῆς ἅγνοιας -πρόσβασης στὴν θεότητα, ἀλλά τῆς περατότητας τῆς γνώσης. Στὸν σωκρατικὸ ὁρισμό τῆς ἀμαρτίας, ἡ δυνατότητα, τὸ δυνατὸ, δὲν ἔχουν καμμία θέση.

(…) Θέτοντας τὸ κακὸ ὡς ἀπουσία καλοῦ, ὁ Σωκράτης θέτει τὴν ἅγνοια ὡς θεμέλιο τῆς ἀδικίας. Τοῦτο σημαίνει ὅτι, τοποθετεῖται στὸν χῶρο τῆς νόησης.

(…) αὐτό κατανοεῖται, ἐάν διαρκῶς διατηροῦμε στὴν μνήμη μας ὅτι, στὸν ἀρχαϊκό κόσμο, ἡ ἀμαρτία δὲν εἶναι τὸ ἀντίθετο τῆς πίστης, ἀλλά τῆς ἀρετῆς.

(…) Θέτοντας τὴν διαφορὰ ἀνάμεσα στὸ ἀληθινό, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἠθική, καὶ τὸ ἀπόλυτο, ποὺ συνδέεται μὲ τὸ θρησκευτικὸ, ὁ Kierkegaard θεμελιώνει τὴν κριτικὴ του στὸν Σωκράτη, πάνω στὴν ἰδέα ἑνός ἀπόλυτου γιὰ τὸ πνεῦμα καὶ ὄχι ἑνός ἀπόλυτου γιὰ τὴν ἀρετή….

,

,

,

Διαβᾶστε ὁλόκληρο τὸ ἄρθρο στὸ : www.e-istoria.com

.

.

[ shortlink ]  :  http://wp.me/p12k4g-4dc

,

,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: