h1

ΔΟΞΑΣΙΕΣ, ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ, ΔΕΙΣΙΔΑΙΜΟΝΙΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

14/05/2011

.

.

.

Σαν ανατολίτικος λαός κ’ οι Κοτυωρίτες* ήσαν επηρεασμένοι από το μυστικόπαθο περίγυρό τους. Είναι γνωστό ότι η Ανατολή προτιμά—προτιμούσε τουλάχιστον ως τελευταία—«το μεταφυσικό δόγμα από την επιστημονική υπόθεση και την ενόραση από την εμπειρική μελέτη». Έτσι η παράδοση τούς κληροδότησε αρκετό πλούτο από δοξασίες, προλήψεις και δεισιδαιμονίες, τροφοδοτημένες κ’ ενισχυμένες, φυσικά, από την έλλειψη πνευματικής ανάπτυξης, εξαιτίας των γνωστών ιστορικών γεγονότων και των συνθηκών της ζωής γενικά.
Εκτός εκείνες πού καταχωρήθηκαν ιδιαίτερα σε κάθε ανάλογο κεφάλαιο με το οποίο σχετιζόντανε, παρουσιάζομε παρακάτω και τ’ ακόλουθα:

ΒΑΣΚΑΝΙΑ

Όσο κι’ ν δεν ήταν θετικά εξακριβωμένο από πού και πώς προέρχεται το μάτιασμα—τ’ ομμάτ’ ή τ’ ομματίαμαν—όλοι όμως πιστεύανε στην απόσταση και στις βλαβερές επιδράσεις του. Η πίστη αυτή μεγάλωνε περισσότερο κι’ από την αναγνώριση τής βασκανίας από την Εκκλησία, πού είχε καθιερωμένες και σχετικές ευχές κ’ ξορκισμούς, καθώς κι’ από τις κάθε τόσο εκδηλώσεις και τα περιστατικά πού απόδιναν στο μάτιασμα.
Παραδεχόνταν ότι η βασκανία γινότανε με το μάτι. Μάτιαζαν κυρίως οι οπωσδήποτε ηλικιωμένοι πού είχαν μάλιστα γαλανά μάτια, κι’ όσοι είχαν βυζάνει για δεύτερη φορά μετά το πρώτο απόκομμα—αποκόλλισμαν —από το βυζί τής μάννας τους. Λέγανε και παραδεχόντανε γι’ αυτούς: Τακίνκον, ή χαβαλούν ομμάτ έχ’ =έχει μάτι πού προσβάλλει, επικίνδυνο. Σην τεπέν απάν’ φέρ’ τον άνθρωπον ή λιθάρα κατασπάν’ τ’ ομμάτ’ν-ατ =φέρνει τον άνθρωπο κορώνα-γράμματα ή πέτρες κατακομματιάζει το μάτι του.
Ματιαζόντανε πολύ προπάντων τα παιδιά, οι λεχώνες, οι άρρωστοι— και μάλιστα οι από ευλογιά—οι επιμελείς μαθητές, οι έφηβοι κ’ οι νέες πού παρουσίαζαν ιδιαίτερες ομορφιές και χαρίσματα.
Επίσης ματιαζόντανε και καλοθρεμμένα ζώα, γελάδες, άλογα, κατσίκες, καθώς και διάφορα όμορφα αντικείμενα και δέντρα οπωροφόρα.
Παραδεχόνταν ακόμα ότι το μάτιασμα μπορούσε να γίνει και με τα λόγια—με το στομολόγεμαν—, με την έκφραση θαυμασμού για την ομορφιά, για την υγεία και γενικά για τις αρετές και τα προτερήματα ανθρώπων, ζώων, δέντρων και άψυχων αντικειμένων.
Το μάτιασμα ήτανε βαρύτερο, αν γινότανε με το μάτι και με σύγχρονο στομολόγεμαν —εστομολόγεσαν-εστομολόγεσαν κ’ έκοψαν την ελογίαν εμουν ή έφερανε-μας σο κιφάλ’ απάν’.

ΠΡΟΦΥΛΑΧΤΙΚΑ
Κανένας, βέβαια, δεν μάτιαζε θέλοντας, παρά ασυναίσθητα και χωρίς να ξέρει την επικίνδυνη επίδραση τού ματιού ή των λόγων τον. Μα επειδή πίστευαν όλοι στο μάτιασμα και υποπτευόνταν ότι μπορούσε ό καθένας να ματιάζει, γι’ αυτό βλέποντας ή επαινώντας ανθρώπους, ζώα κλπ. έπρεπε να λένε: Μάσαλλαχ, ή να μη ομματάεται, ή κακόν ομμάτ’ να μη παίρ’, ή κίρκ πιρ μασαλλάχ =λ.τ. σαράντα να μασαλλάχ. Επίσης έπρεπε να φτύσουν τρεις φορές, πριν, ή μετά τούς παραπάνω προφυλακτικούς εξορκισμούς προς το πρόσωπο ή προς την πιθανή κατεύθυνση εκείνων πού επαινούσαν ή και στη φωτογραφία πού κύταζαν. Η εφαρμογή και η πιστή τήρηση των μέτρων και των διατυπώσεων αυτών ήταν αυστηρή. Αν τύχαινε κανείς να τα παραλείψει, οι ενδιαφερόμενοι τον προκαλούσαν : Πέϊ, μάσαλλαχ, και φτύσον το μωρόν, ή τ’ αγελάδ’ κτλ. ή τον… εστόλιζαν: να τσακούται το στόμαν-ατ’ς• έναν μάσαλλαχ πά ’κ‘ είπεν.
Για προφυλαχτικά χρησιμοποιούσαν και διάφορα φυλαχτά κι’ άλλα προληπτικά μέτρα. Δηλαδή:
.
.
.
Η συνέχεια στο κείμενο ΕΔΩ
.
.
.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: