h1

Η ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, Η ΓΕΝΝΑ ΚΑΙ Η ΒΑΦΤΙΣΗ ΣΤΟΝ ΠΟΝΤΟ

17/12/2010

.

 .

ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ
Η εγκυμοσύνη—η βαρασία—στα παλιότερα χρόνια θωρούντανε ντροπή, όχι βέβαια από κοκκεταρία. Η έγκυα—η βαρασμέντσα—προσπαθούσε με κάθε τρόπο ν’ αποκρύψει την εγκυμοσύνη της, με κατάλληλη αμφίεση, με σάλια, με τζαρτζάφια, με μαντίλι που είχε μπροστά στη μέση της κι’ ανέμιζε κ.τ.λ. Κρυβόταν ακόμα κι’ από τον πατέρα και τη μητέρα της και μάλιστα από τον πεθερό και την πεθερά της. Ήταν σαν ν’ αναγνώριζε πώς έκανε μιά μεγάλη… αμαρτία. Φυλαγότανε τόσα πολύ για να μη την καταλάβουν, ώστε αν δεν κακοψυχούσε—αν ‘κ’ εκακογνώμανεν— μπορούσε να γεννήσει χωρίς να την πάρουν μυρωδιά. Όλα τα ρουχαλάκια και τα σχετικά με τη γέννα τού παιδιού τα φρόντιζε κρυφά, σε συνεννόηση με τυχόν κουνιάδες της ή αδελφές και φίλες της.
Ο περιορισμός αυτός ήταν αιτία να μη μπορεί να ζητεί απ’ όλα τα φαγητά και τα τρόφιμα γενικά, που τα θυμόταν ή τής ερχόταν ή μυρωδιά τους, όπως συμβαίνει φυσιολογικά σ’ όλες σχεδόν τις έγκυες γυναίκες. Ωστόσο οι άντρες τους φρόντιζαν να τις φέρνουν κρυφά απ’ όλα που ζητούσαν και ό,τι καλό και σπάνιο —αγνέρ’— βρίσκανε στην αγορά. Στα τελευταία χρόνια έχασε το ζήτημα την αρχική του αυστηρότητα και οι σχέσεις τής έγκυας με τους πεθερούς και τους γονιούς της γένηκαν λογικότερες κι’ ανθρωπινότερες.
Σ’ όλη τη διάρκεια τής εγκυμοσύνης της εξακολουθούσε να κάνει τις δουλειές τού σπιτιού, όπως και πρώτα. Αν τύχαινε ν’ αρρωστήσει δεν καλούσαν το γιατρό, αλλά τη μαμμή, πού είχαν υπόψη τους να φέρουνε στη γέννα. Μετά τον έβδομο μήνα έπρεπε να επιζητεί να περπατεί όσο το δυνατόν περισσότερο. Όταν πλησίαζαν οι μέρες τής γέννας, φρόντιζε να καθαρίσει και να τακτοποιήσει όλα τα διαμερίσματα και τις γωνιές τού σπιτιού, τα υπόγεια, τα έπιπλα, τα μαγειρικά σκεύη κ.τ.λ. Φοβόταν και φυλαγόταν από την κακογλωσσιά, γιατί με τη γέννα, μπαινόβγαιναν ελεύθερα φίλες και γειτόνισσες, πολλές από τις οποίες σε τέτοιες περιστάσεις βρίσκανε την ευκαιρία να περιεργάζονται και να εξετάζουν όλα μέσα στο σπίτι, ψάχνοντας να βρουν θέμα για κοτσομπόλεμα. Είν’ αλήθεια ότι άμα τα βρήσκαν όλα εντάξει, επαινούσαν και τη νοικοκυροσύνη της.
Πριν φτάσουν οι μέρες της, όλα τα ρουχαλάκια και τα σχετικά με τη γέννα τού παιδιού—τα μωρέσα τα λώμματα— έπρεπε να ετοιμαστούν. Τα συνηθισμένα ρουχαλάκια ήσαν: Πουκαμισάκια — καμισόπα — ρομπίτσες, φασκίτσες, πανάκια — εγκουνόπα — σκουφίτσες, καλτσάκια κ.τ.λ. Άσχετα μ’ αυτά, ή μάννα της ήταν υποχρεωμένη στο πρώτο της παιδί, είτε αγόρι ήταν είτε κορίτσι, να κάνει από έξι ή τουλάχιστον από τρία απ’ όλα τα παραπάνω ρουχαλάκια. Τής τα πήγαιναν μετά τη γέννα και τα λέγαν: τη πρωτικαρί’ τα προίκας.
Το ρήμα «γεννώ» δεν το χρησιμοποιούσανε στα Κοτύωρα για τις γυναίκες. Έλεγαν π.χ. η τάδενα ά εφτάει μωρόν, ή εποίκεν μωρόν, ή ελευτερώθεν, ή έπεσεν. Κ’ επειδή, όπως είπαμε, κρύβαν την εγκυμοσύνη τους, άκουγε κανείς και απορίες – σαν κι’ αυτές: ‘Μώ-σε! Ελευτερώθεν και χαπάρ’ πά ΄κ΄ είχαμε ντο έτονε και βαρασμέντσα. Αν το αντιλαμβανόντανε λέγαν: η τέδενα ερρούξεν βαρασμέντσα =ή δείνα έπεσε έγκυα. Για τα ζώα λέγαν: Το χτήνον (η γελάδα), ή τ’ αιγίδ’, γαστρωμένον έν’• ΄α γεννά, ή, εγέννεσεν.

ΑΠΟΒΟΛΕΣ
Ο βίαιες αποβολές—το ρούξιμον τη μωρί’—προκαλούντανε συνήθως:
α) Από απότομη μεγάλη λύπη η χαρά• β) από τρόμο και υπερβολικό φόβο• γ) από καθαρτικό πού παίρνανε κάποτε χωρίς να ξέρουν τις συνέπειες• δ) από πήδημα από σήκωμα βάρους• από υπερκόπωση και κάποτε, αν ήταν υπερευαίσθητη, κι’ από μυρωδιά κ.τ.τ. Επίσης κι’ αν σήκωναν ψηλά το χέρι απότομα στο ράφι ή άλλού για να πάρουν κάτι. Στην περίπτωση αυτή λέγαν, επεκόπεν το μωρόν κ’ ερρούξεν.
Ο τεχνητές αποβολές (οι εκτρώσεις — το χάσιμον τη μωρί’) ήτανε πολύ σπάνιες, και κυρίως γινότανε για την εξαφάνιση καρπού παράνομου έρωτα. Οι συνηθισμένοι τρόποι ήσαν: α) Βάζαν τα πόδια σε ζεστό νερό• β) παίρνανε καθαρτικό ή κινίνο σε αυξημένη δόση• γ) καθόντανε σε δοχείο με αχνιστό νερό• για αποτελεσματικότερα, πριν κάτσουν, έρριχναν στο δοχείο αναμμένα κάρβουνα. Πάντως ή αποβολή θεωρόντανε μεγάλη αμαρτία και προσπαθούσαν να την αποφύγουν με κάθε τρόπο. Όποια πάθαινε αποβολή δεν τής έπεφτε μετάληψη τρία χρόνια. Όποια όμως έκανε έκτρωση, εφτά χρόνια δεν τη μεταλάβαινε ό παπάς. Εννοείται ότι όλες ξομολογόντανε στον πνευματικό, πού έτσι τα μάθαινε όλα.

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ
Αν η έγκυα πάχαινε κατά τα πισινά της στο διάστημα τής εγκυμοσύνης της, λέγαν ότι θα κάνει κορίτσι. Κι’ αντίθετα αδυνατούσε στα πισινά, λέγανε πώς θα κάνει αγόρι. Αν έβγαζε στο πρόσωπο πανάδες —τσούλα, ή ρόγας, ή πυκνάδες (εμπαλώθεν το πρόσωπον-ατς)—-λέγαν πώς θα κάνει κορίτσι, κι’ αν έμενε καθαρό, αγόρι. Αν ή κοιλιά της μετά τον 7ο μήνα ήτανε φουσκωμένη κατά πλάτος, προμάντευαν κορίτσι, κι’ αν αντίθετα, αγόρι. Αν είχε αγόρι πού θήλαζε, κ’ έπεφτε έγκυα, σε περίπτωση πού το γάλα της πείραζε αμέσως το βρέφος, ήταν παρατηρημένο ότι έκανε κορίτσι.

ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ—ΔΟΞΑΣΙΕΣ—ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ
Ή έγκυα έπρεπε να μαζεύεται από νωρίς το βράδυ στο σπίτι της.
Αν τύχαινε για οποιοδήποτε λόγο ν’ αργήσει σε επίσκεψη, έπρεπε στην επιστροφή της ν’ αποφύγει να περάσει από ρεματιές, για να μη πάθει από προσβολές πονηρών πνευμάτων.

Η συνέχεια του κειμένου στο: http://www.e-istoria.com/108.html

.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: