h1

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

18/09/2010

Ο ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΛΙΜΝΑΙΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ:

ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ελάχιστο απόσπασμα εργασία της

Μαρίνας Σωφρονίδου

Ο Αντ. Κεραμόπουλος επανήλθε στην περιοχή το 1940 και διενήργησε ανασκαφική έρευνα σε δύο διαφορετικές περιοχές. Η μία από αυτές ήταν στη θέση «Νησί»14. Η συγκεκριμένη θέση ήταν ήδη γνωστή στη βιβλιογραφία τουλάχιστον από το 1932, όχι βέβαια για τα προϊστορικά της ευρήματα, αλλά για το τείχος που την περιβάλει και χρονολογείται, από όλους σχεδόν τους ερευνητές που ασχολήθηκαν με αυτό, στους ιστορικούς χρόνους. Το τείχος αυτό πρώτος είχε καταγράψει στις αρχές της δεκαετίας του ’10 ο Ν. Γ. Παπαδάκις, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Τα τεχνικά όμως έργα που είχαν πραγματοποιηθεί στην περιοχή μετά το 1935, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκε και ο δρόμος που συνδέει το Δισπηλιό με την Καστοριά, είχαν ως αποτέλεσμα την πτώση της στάθμης της λίμνης Ορεστίδας, όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά από τον Κεραμόπουλο, και την αποκάλυψη ενός σημαντικού αριθμού πασσάλων που αποτέλεσαν και την αφορμή της έρευνας (Eικ. 2). Τους πασσάλους αυτούς προσπάθησε στα 1940 να διερευνήσει ανοίγοντας τάφρους «…μέχρις της στάθμης του πυθμένους του γειτονικού μέρους της λίμνης και εύρομεν εις το βάθος πασσάλους και λίθινα εργαλεία ως εις την συνεχόμενην λιμναίαν κώμην» (Κεραμόπουλος 1940: 22-3). Περιγράφοντας την επίχωση που ανέσκαψε, τη χαρακτηρίζει ως «επακτή γη» την οποία μετέφεραν εκεί οι μεταγενέστεροι κάτοικοι της θέσης, που σχετίζονται χρονολογικά με την κατασκευή του τείχους. Στη συνέχεια όμως αυτή η ερμηνεία διαψεύστηκε από της μεταγενέστερες συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες. Από το ίδιο κείμενο μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το επιστημονικό ενδιαφέρον του Κεραμόπουλου επικεντρώθηκε κυρίως στη χρονολόγηση του τείχους, γι’ αυτό και οι έρευνές του δεν είχαν συνέχεια.

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ

Από το ταξίδι (;) του Χρ. Τσούντα στην Ιταλία για να μελετήσει τους τρόπους έρευνας των Λιμναίων Οικισμών, το οποίο όπως προανέφερα δε γνωρίζουμε αν τελικά πραγματοποιήθηκε, έως τη δοκιμαστική ανασκαφική έρευνα του Αντ. Κεραμόπουλου στη θέση «Νησί» του Δισπηλιού στα 1940, για την οποία υπάρχουν γλαφυρές περιγραφές στα ΠΑΕ της αντίστοιχης χρονιάς, μεσολάβησαν περίπου 40 χρόνια, όπως πέρασαν και άλλα 52 για να αρχίσουν οι σύγχρονες συστηματικές ανασκαφικές έρευνες, που βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη (2008), από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Γ. Χ. Χουρμουζιάδη15. Στο διάστημα όμως που μεσολάβησε σποραδικά δημοσιεύματα στον τοπικό Τύπο, μας αποκαλύπτουν πως το γεγονός δε λησμονήθηκε εντελώς σε τοπική, τουλάχιστον, κλίμακα.

Ετσι δεν είναι χωρίς σημασία να σημειωθεί ότι σε άρθρο της εφημερίδας «Ορεστιάς» στα 1952  καταγράφεται η πικρία του συντάκτη για την ολιγωρία της πολιτείας όσον αφορά την έρευνα του Λιμναίου οικισμού «…και ενώ υπάρχουν σπουδαία λείψανα αυτού υπό την εκεί γην, δεν έγιναν συστηματικαί ανασκαφαί, ενώ και εν λίθινον εργαλείον να ευρεθή αλλού ολόκληρος επιστημονική αποστολή διοργανούται και εκστρατεύει προς ανασκαφήν και μελέτην του τόπου» (Ορεστιάς, αρ. φύλ. 303, 19.10.1952, Ιωάννης Μπακάλης, Ο Λιμναίος Οικισμός του Δισπηλιού, σελ. 1-2). Το ενδιαφέρον για τη θέση αναθερμάνθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 (1966), όταν η πτώση της στάθμης της λίμνης, έπειτα από ένα επεισόδιο ανομβρίας, είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση εκατοντάδων πασσαλών, τους οποίους αποτύπωσε και απαθανάτισε φωτογραφικά ο καθηγητής Ν. Μουτσόπουλος, στο πλαίσιο των προσωπικών του ερευνών στην περιοχή της Καστοριάς. Το υλικό αυτό, συνοδευόμενο από μια συνοπτική αναφορά, απέστελε στον τότε γενικό επιθε ωρητή των αρχαιοτήτων, καθηγητή Σπ. Μαρινάτο, ο οποίος δράττοντας την ευκαιρία αφιέρωσε λίγες σελίδες το 1968 στα «Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ Αθηνών» (Μαρινάτος 1968: 166), επισημαίνοντας τη σπουδαιότητα των ευρημάτων του λιμναίου «συνοικισμού» αλλά και τις δυσκολίες ανασκαφής του, εξαιτίας της λίμνης16.

Η σύγχρονη έρευνα άρχισε στα 1992 ως δοκιμαστική με 4 ανασκαφικά σκάμματα στην ανατολική περιοχή της θέσης «Νησί» (Eικ. 4) και συνεχίζεται από το 1993 μέχρι σήμερα ως συστηματική πανεπιστημιακή ανασκαφή με την οριζόντια επέκτασή της. Καθοριστικός βέβαια παράγοντας της ομαλής ανάπτυξής της στον κατακόρυφο άξονα, για τον εντοπισμό στρωματογραφικών στοιχείων, καθώς και την οριζόντια διερεύνηση των αρχαιότερων οικιστικών φάσεων, αποτελεί ο υδροφόρος ορίζοντας, γιατί η στάθμη του γίνεται πολλές φορές αιτία ανατροπής των ανασκαφικών προγραμμάτων.



Σημείωση του αντιγραφέα για λογαριασμό του ‘’μπλογκλ’’: Η ύπαρξη και μόνον του Δισπηλιού αρκεί για να καταρρίψει τα παραμύθια περί Ινδοευρωπαϊκής καταγωγής των Ελλήνων και καθόδου Δωριέων. Υπάρχει σχετικό βίντεο με συνέντευξη του Κου Γ. Χ. Χουρμουζιάδη υπεύθυνου των ανασκαφών στην περιοχή σήμερα, ο οποίος καυτηριάζει  αυτές τις θεωρίες κατονομάζοντάς τες ως παραμύθια.

Να σημειωθεί επίσης ότι στον αρχαιολογικό χώρο έχει βρεθεί και εγχάρακτη πλάκα η οποία εικάζεται πως είναι δείγμα «γραφής» ή ικανότητας προς τούτο, των ανθρώπων πριν 7 περίπου χιλιάδες χρόνια!!

Η περίφημη πλάκα του Δισπηλιού

Advertisements

One comment

  1. […] 1995.—Μια ξύλινη πινακίδα με άγνωστη επιγραφή, που βρέθηκε στην Καστοριά, θεωρείται το παλιότερο οργανωμένο κείμενο, που βρέθηκε στην Ευρώπη και χρονολογείται πριν από 7.254 χρόνια. [βλ. εδώ] […]



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: